همه چیز درباره استودیو صدابرداری

آشنایی با مراحل ساخت، اجرا و آکوستیک استودیوهای صدابرداری


قبل از ساخت استودیو مورد نظرمان بهتر است بدانیم چه چیزی قرار است ساخته شود. در واقع لازم است طرحی از نحوه استقرار دیوارها، چیدمان تجهیزات، متریال آکوستیکی استودیو و ... را در دست داشت تا مراحل ساخت را به راحتی اجرا کرد. در زمینه طراحی استودیو صدا صدابرداری باید به چند موضوع توجه ویژه ای داشت. کاربری استودیو مورد نظر و ابعادی که برای ساخت استودیو در اختیار داریم دو امر مهم در طراحی استودیو صدا به حساب می آیند.
قبل از هر چیز با در نظر گرفتن نوع کاربری استودیو (استودیو حرفه ای، استودیو خانگی، استودیو موسیقی، استودیو دوبلاژ) فضای مربوطه را طراحی و شماتیک آنرا رسم می کنیم. در زمان طراحی استودیو صدا باید توجه داشت که به نسبت ابعاد فضای کل اتاق تقسیمات لازمه را انجام داده و فضای استودیو را (در صورتی که نیاز به یک استودیو با دو اتاق داریم) برای اتاق فرمان (کنترل روم) و اتاق ضبط صدا (ددروم) تقسیم می کنیم.
با توجه به محل استقرار تجهیزات صدابرداری از جمله مانیتورینگ صدا و میز صدا و تعیین فاصله خواننده از ویزور استودیو می شود به ابعاد مورد نظر برای اتاق ها دست پیدا کرد. با استفاده از نرم افزارهای طراحی حرفه ای و در اختیار داشتن تصاویر سه بعدی از متریال آکوستیکی و تجهیزات صدابرداری می توان استودیو مورد نظر را قبل از ساخت طراحی و ترسیم کرد و نهایت دقت را در طراحی استودیو صدا فراهم نمود.
ساختار دیوارها، سقف و کف استودیو باید متناسب استودیو و طراحی شده برای همین امر باشد. یکی از عوامل مهم و تعیین کننده در میزان نشت صدا استحکام سقف و ديوارهاي استوديو در برابر صداست. هرچه ديوارها در زمان طراحي و اجرا، ايزوله صوتی مناسب تري داشته باشند، نشت صدا نيز به مراتب کمتر خواهد شد. ساختمان ها و خانه های قدیمی که دیوارهایشان با ضخامت بیشتری ایجاد شده اند فضای مناسبی برای ساخت استودیو صدا محسوب می شوند.
عایق های صوتی به تنهایی برای عایق کاری صوتی و آکوستیک اتاق کافی نیستند. ساختار مناسب دیوارها و سقف و کف اتاق می تواند پیش زمینه ای برای استفاده از عایق صوتی مناسب باشد. معمولا ديوار و سقف ساختمان هايي که کاربري مسکوني يا اداري دارند، بدليل نوع ساختارشان (باريک و ضعيف) نمي توانند در برابر نشت صدا مقاوم باشند و فضاي چندان مناسبي براي ساخت استوديو صدا نيستند و نیاز به تقویت دارند.
تقويت ديوارها، سقف و کف فضای مورد نظر بسیار حائز اهمیت بوده و برای ساخت استوديو صدا الزامیست. استفاده از مصالح ساختمانی مانند آجر فشرده و دیوارهای گچی پیش ساخته و آجرهای آکوستیکی هبلکس از رایج ترین مصالح جهت تقویت دیواره های یک محیط برای ساخت استودیو صدا بوده و می توان با قرار دادن عایق های صوتی زیر کار بین این مصالح با دیوارهای اصلی فضای مود نظر زمینه ایزولاسیون صوتی استودیو را تسهیل کرد.
ضخامت و استحکام دیوار، سقف و کف فضای مورد نظر برای ساخت استودیو باید به گونه ای باشد تا مرحله عایق کاری استودیو را با مشکل مواجه نکند. عایق کاری استودیو از مراحل کاری سخت در راه اندازی استودیو صدا می باشد و نیاز به عایق متناسب با این موضوع دارد. هر چقدر دیوارها، سقف و کف محیط استودیو ایزوله صوتی بهتری داشته باشند زمینه را برای آکوستیک بهتر و در نهایت ضبط بهتر فراهم می کنند.
دیوار مشترک اتاق فرمان (کنترل روم) و اتاق ضبط صدا (ددروم) باید با حساسیت بسیار بالایی ایجاد شود. صدای مانیتورینگ ها نباید به داخل اتاق ضبط صدا (ددروم) نشت کند و همین موضوع اهمیت عایق کاری استودیو در زمان ساخت دیوار مشترک را نشان می دهد. معمولا این دیوارها را دو ردیف دیوار بنا می کنند و لایه میانی این دیوارها را با عایق های مناسب می پوشانند تا ایزوله بهتری ایجاد کنند و عبور صدا از یک اتاق به اتاق دیگر را به حداقل برسانند.
بکار بردن مصالح ساختمانی آکوستیکی، استفاده از عایق ایزولاسیون صدا با چگالی بالا، ایجاد دیوارهای دو لایه و اختصاص مساحت و شکل هندسی مناسب برای هرکدام از اتاق ها، میزان نشتی صدا به اتاق ضبط (ددروم) را به حداقل می رساند. عایق هایی که برای عایق کاری استودیو استفاده می شوند عبارتند از پشم سنگ، فوم ریباند، فوم پلی استایرن، فوم پلی اتیلن، فوم ایکس پی اس، فوم پلی یورتان پاششی، اسپری فوم پلی یورتان و فوم الاستومری.
بعد از ایزولاسیون صوتی استودیو موضوع آکوستیک استودیو صدا مطرح می شود که نیاز به کارشناسی و اجرای علمی دارد. آکوستیک استودیو صدا شامل دو بخش مهم می باشد؛ آکوستیک اتاق فرمان (کنترل روم) و آکوستیک اتاق ضبط صدا (ددروم). این عمل با ترکیبی از ابر آکوستیک و فوم جاذب صدا و دیفیوزر چوبی و از همه مهمتر چندضلعی ساختن اتاق با رعایت شکست زاویه ها اجرا می شود.
آکوستیک اتاق فرمان (کنترل روم) با در نظر گرفتن محل استقرار میز صدابردار، زاویه مانيتورينگ های صدا و دیفیوز کردن صدا در فضا ایجاد میشود. آکوستیک اتاق ضبط صدا (ددروم) باید با دستگاه های اندازه گیری صدا و تست با نرم افزارهای مربوطه صورت گیرد. محل استقرار میکروفون ها و فاصله آن ها با ویزور استودیو، محل استقرار نوازنده ها و سازها و همچنین ابعاد فضای ددروم در نحوه آکوستیک استودیو صدا نقش مهمی دارد.
روش آکوستیک هر یک از اتاق های استودیو متفاوت بوده و ابعاد اتاق ها نیز در این روش تاثیرگذار است. کنترل صداهای بم، میانی و بالایی با استفاده از متریال آکوستیکی و دیفیوزرهای صوتی مناسب از جمله اقدامات مهم جهت آکوستیک استودیو صدا می باشد که باید توسط کارشناس استودیو و مهندس صدا انجام شود. آکوستیک مناسب فضا با رعایت استانداردهای آکوستیکی می تواند زمینه ساز ضبط و رکورد خوب باشد.

معرفی انواع استودیو صدابرداری و آشنایی با ساختار آن ها


استودیوهای صدابرداری حرفه ای از نظر تجهیزات ضبط و امکانات بهره برداری بسیار مجهز هستند. یک استودیو حرفه ای دارای اتاق فرمان (کنترل روم) و اتاق ضبط صدا (ددروم) است و هر یک از این اتاق ها ساختار خاص خود را دارند. ابعاد فضای انتخاب شده برای استودیو حرفه ای باید بزرگ و شکل هندسی آن نیز بدلیل رکوردها و ضبط های حرفه ای و استقرار سازهای متعدد می بایست با رعایت شکست زاویه ها و با تقویت دیوارهای استودیو ایجاد شود.
معمولا اتاق فرمان (کنترل روم) در یک استودیو حرفه ای و مدرن را به شکل یک هشت ضلعی می سازند و تمام زوایای موجود در اتاق را از بین می برند. مورد مهم دیگر استفاده از عایق های ایزولاسیون صدا در هنگام ایجاد یا تقویت دیوارها، سقف و کف استودیو و همچنین استفاده از انواع فوم های جاذب صدا و پنل های آکوستیکی و دیفیوزرهای صوتی مناسب جهت تصحیح صدای شنیداری در محیط این نوع فضاهاست.
لوازم و تجهیزات استودیو باید توسط یک مهندس یا کارشناس صدا و متناسب با اندازه فضای طراحی شده انتخاب شوند. استودیو حرفه ای بخاطر داشتن تجهیزات مدرن و استاندارد بهترین گزینه برای رکوردهای حرفه ای بوده و برای ضبط و رکورد تمامی موارد مرتبط با ضبط صدا، موسیقی، دوبله و گویندگی مناسب است. بهترین آلبوم های موسیقی و دوبله های انیمیشن های بزرگ را در این استودیوها ضبط می کنند.
استودیو خانگی معمولا استودیو کوچکی است که برای ضبط های شخصی ساخته می شوند. استودیو خانگی را می توان با متریال آکوستیکی و تجهیزات استودیویی ساده و نیمه حرفه ای ایجاد کرد. این نوع استودیوها در صورت نیمه حرفه ای بودن از  یک اتاق جهت کنترل و یک اتاق برای ضبط ساخته می شوند که این نوع استودیوها برای ضبط موسیقی بسیار مناسب هستند و البته که امکان ضبط دوبله هم دارند.
در موارد ساده تر فقط یک اتاق هستند که فضای آنرا با تعدادی فوم و عایق اسفنجی آکوستیک کرده اند. برای ساخت استودیو خانگی ساده کافیست یک اتاق با تعدادی فوم آکوستیک، یک کامپیوتر، یک میکروفون صدا ساده و تعدادی نرم افزار در اختیارتان باشد تا بتوانید ضبط های آزمایشی خود را براحتی انجام دهید. استودیوهای خانگی این امکان را به شخص می دهند که کار های خود را بصورت آزمایشی ضبط کند و بعد از تمرین و رفع اشکالات ضبط نهایی را در یک استودیو حرفه ای انجام دهد.
با توجه به هزینه های بسیار بالا برای ضبط در استودیوهای حرفه ای بعضی افراد سعی میکنند با ساخت یک استودیو خانگی ارزان و با کمک تجهیزات استودیویی و نرم افزارهای حرفه ای آهنگها و آلبوم های خود را در همین استودیو خانگی بسازند و با کمی تغییرات و ترفند ضبط نهایی و خروجی اصلی را بدست آورند. با کمی دقت و ظرافت در ساخت یک استودیو خانگی و تجهیز مناسب آن می توان به ضبط کارهای نیمه حرفه ای دست پیدا کرد.
پایه و روش ساخت استودیوهای صدابرداری یکسان است ولی بسته به نوع کاربرد هر استودیو نحوه ساخت و آکوستیک استودیو متفاوت خواهد بود. چهار نوع استودیو موسیقی وجود دارد. دسته اول استودیوهایی هستند که فقط برای آهنگسازی و تنظیم و میکس و مسترینگ کاربرد دارند. برای ساخت این نوع استودیو موسیقی یک اتاق بین 15 تا 25 متر مربع با شرایط آکوستیک مناسب مورد نیاز است تا صدای مانیتورینگ صدا را درست به گوش برساند.
نوع دوم از استودیو موسیقی استودیوهایی هستند که در یک اتاق در حدودا بین 40 تا 60 متر مربع و با شکست تمام زوایای اتاق توسط عایق های دست ساز و نصب تعدادی عایق اسفنجی و دیفیوزر صدا برای ضبط صدای خواننده و همچنین صدای ساز مناسب هستند. نوع سوم استودیوهایی هستند که از اتاق فرمان (کنترل روم) و اتاق ضبط صدا (ددروم) و هر اتاق بین 10 تا 15 متر مربع تشکیل شده اند و تنها برای ضبط موسیقی های ساده قابل استفاده هستند.
دسته چهارم استودیوهایی که حرفه ای تر بوده و بدلیل داشتن ابعاد بزرگتر و تجهیزات بهتر شرایط ضبط همزمان برای چند نوازنده و حتی ضبط یک موسیقی ارکسترال را فراهم می آورند. برای ساخت این نوع استودیو به حداقل فضای بین 60 تا 250 متر مربع برای اتاق ضبط صدا (ددروم) و فضای 40 تا 70 متر مربع برای اتاق فرمان (کنترل روم) نیاز است. این نوع استودیو موسیقی تجهیزات صدابرداری بسیار پیشرفته و مجهز داشته و برای هر نوع رکوردی مناسب است.
برای ساخت استودیو دوبلاژ باید توجه داشت که طراحی استودیو متناسب با نوع کاربری آن باشد. هرچند که گفته می شود ساخت این استودیو نسبت به استودیو موسیقی کمی ساده تر است ولی موارد خاصی را باید در راه اندازی و ساخت استودیو در نظر گرفت. در استودیو دوبلاژ برای برقراری ارتباط میان مدیر دوبلاژ و گوینده ها باید حتما از تکنولوژیِ تاک بک استفاده کرد و ترجیحا صفحه میز گویندگی را با زاویه 15 درجه و شیبدار ساخت.
یک مانیتور جهت مشاهده فیلم باید در اتاق ضبط صدا (ددروم) و روبروی گوینده ها تعبیه شود تا بتوانند با توجه به موضوع دوبله و دیدن تصویر مورد نظر کار دوبله فیلم را انجام دهند. میز گویندگی باید در محلی قرار بگیرد که گوینده را پشت به ویزور و روبروی مانیتور قرار دهد. با توجه به مواردی که ذکر شد در زمان ساخت استودیو دوبلاژ باید حتما نوع چیدمان و استقرار میز گویندگی، مانیتور تصویر و کابل کشی های مورد نیاز در نظر گرفته شوند.
در مورد آکوستیک فضای استودیو دوبلاژ باید به این نکته توجه بسیار داشت که این نوع استودیوها بیشتر نیاز به آکوستیک مناسب فضا دارند تا هنگام دوبله صدای گوینده بدون افت کیفیت یا کاهش قدرت در میکروفون ضبط شود. لازم است بدانید که استودیوهایی که تنها به منظور ضبط موضوعات خبری و رادیویی و از این دسته ضبط ها ایجاد می شوند را می توان به شکل یک اتاقک آکوستیک نیز بنا کرد و یا حتی در یک اتاق با یک ایزولاتور و میکروفون مناسب این کار را انجام داد.

تجهیزات صدابرداری و لوازم آکوستیکی استودیوهای صدابرداری


ارتباط اتاق فرمان (کنترل روم) و اتاق ضبط صدا (ددروم) در بسیاری از استودیوهای صدابرداری از طریق پنجره ثابتی به نام ویزور استودیو صدا صورت می گیرد. مانیتورینگ های صدا (اسپیکرهای استودیویی) روی میز صدا و جلوی ویزور و در چند سانتیمتری آن قرار می گیرند. متاسفانه در بسیاری از موارد بخاطر کوچک بودن فضای استودیو و نزدیک بودن میکروفون به شیشه ویزور نشتی صدا از ویزور استودیو صدا بسیار مشکل ساز می شود.
این پنجره ثابت که ظاهر زیبایی به فضای استودیو می دهد باید با ظرافت خاص ساخته و نصب شود. ضخامت شیشه ها، زاویه نصب آن ها، تعداد و فاصله میان هر لایه از شیشه ویزور و از همه مهمتر نصب با دقت می تواند تمام راه های نشت صدا از این متریال استودیویی را کور کند. زیرسازی محل نصب ویزور استودیو صدا باید به گونه ای باشد تا درزگیری بین فریم ویزور و دهانه محل نصب با دقت تمام صورت گیرد و راه های عبور هوا کاملا مسدود شود.
کلاف ویزور استودیو صدا باید از جنس چوب یا ام دی اف بوده و شیشه های آن را بصورت دوجداره و ترجیحا با دولایه و از همه مهمتر با حداقل شیب 15 درجه بنا کرد. ساخت ویزور باید در محیط عاری از گرد و خاک صورت گیرد و شیشه ها کاملا تمیز باشند. محل تقابل شیشه ها و شیار کلاف با چسب سیلیکون پوشانده شود تا از ورود گرد و غبار و از همه مهمتر از عبور صدا از این درزها تا حد ممکن جلوگیری شود.
یکی از متریال های مهم استودیوهای صدابرداری ساخت درب استودیو با رعایت استانداردهای مربوط به آن است. درب استودیو صدابرداری را به دو روش می توان تولید کرد. درب های آکوستیک همان درب هایی هستند که پوشش داخلی آنها را عایق های ایزولاسیون صدا تشکیل می دهد و سطح روی آنها با عایق اسفنجی دورو صاف و روکش های چرمی یا پارچه بصورت ساده یا لمسه کاری شده آکوستیک می شود.
درب های دوپله آکوستیکی شرایط ساخت ویژه ای داشته و بهمراه چهارچوب های متناسب با ساختار خودشان تولید می شوند. این مدل درب استودیو که به درب ضد صدا هم معروف است ضخامت بیشتری داشته و زاویه شکست صدای بیشتری دارد. این درب ها بر خلاف درب های معمولی دوپله ای هستند یعنی بجای یک بار دوراهه شدن دوبار دوراهه شده اند و همین موضوع باعث ایجاد موانع بیشتری در برابر صدا می شود و در کاهش صدا بسیار موثر است.
درب های مشترک بین اتاق فرمان (کنترل روم) و اتاق ضبط صدا (ددروم) از دغدغه های اصلی استودیوها هستند. در بیشتر استودیوهای صدابرداری درب استودیو را دو لنگه پشت سر هم و از نوع درب آکوستیکی لمسه می سازند تا میزان نشتی صدا را تا آنجا که امکان دارد کاهش بدهند. در بسیاری از استودیوهای حرفه ای و مدرن با ایجاد یک راهرو به طول حداقل 1.5 متر و ایجاد یک باکس آکوستیکی بین دو اتاق میزان نشتی صدا را به صفر نزدیک می کنند.
عایق استودیو در سه نوع عایق ایزولاسیون صدا، عایق آکوستیک و دیفیوزر صدا بوده و هر کدام کاربرد خاصی در استودیو دارند. عایق های ایزولاسیون صدا برای جلوگیری از نشتی صدا از محیطی به محیط دیگر استفاده می شوند و عامل کاهنده صدا در استودیوها به شمار می آیند. پشم سنگ، فوم ریباند، فوم پلی اتیلن، فوم پلی استایرن، فوم پلی یورتان پاششی، فوم ایکس پی اس و فوم الاستومری از دسته عایق های صوتی زیر کار هستند.
عایق های آکوستیک خودشان در دو نوع پنل آکوستیک و ابر آکوستیک کاربرد دارند. این نوع عایق استودیو جهت آکوستیک فضای استودیو بمنظور شفاف سازی صدای اتاق فرمان (کنترل روم) و تصحیح صدای اتاق ضبط صدا (ددروم) استفاده می شود. تایل آکوستیک، وول پنل، ابر شانه تخم مرغی، ابر هرمی، فلکسی پنل، دلتا، ام دی 55، ام دی پلاس، بیس گیر،سوپر بیس،استودیو فوم، فوم باکس، پالسار و ... از دسته عایق های آکوستیک هستند.
دیفیوزر های صدا نوعی از عایق استودیو هستند که برای یکنواخت سازی و نشر یکدست صدا در محیط کاربرد دارند و باعث تصحیح در شنیدن صدای مانیتورینگ ها در اتاق فرمان (کنترل روم) می شوند. دیفیوزرهای صدا عمدتا از جنس چوب هستند ولی بعضا از جنس اسفنج و فوم هم تولید می شوند. این نوع عایق استودیو در استودیوهای حرفه ای و مدرن کاربرد فراوان داشته و کارشناسان آکوستیک توجه زیادی به استفاده از این مواد عایق صدا دارند.
پس از اتمام ساخت استودیو صدا نوبت به تهیه لوازم و تجهیزات استودیو صدا است. با توجه به نیاز استودیو ساخته شده و نوع استفاده از آن باید اقدام به تهیه این تجهیزات و لوازم کرد. برخی از این لوازم و تجهیزات استودیو صدا در در تمام استودیوهای صدابرداری جزء لوازم اصلی جهت راه اندازی و ضبط صدا به شمار می آیند ولی نا گفته نماند که تفاوت هایی در نوع و ساختار این لوازم و تجهیزات وجود دارد.
میکروفون ها، از جمله لوازمی هستند که در اتاق ضبط صدا (ددروم) کاربرد دارند و بیشتر مورد توجه نوازنده ها و خواننده ها و گوینده ها هستند. انواع گوناگون میکروفون در برندهای مختلف هستند که بعنوان میکروفون ضبط ساز، میکروفن ووکال خواننده، میکروفون گویندگی و دوبلاژ بکار می روند. هدفون ها، در کاربری های متفاوت در صنعت سینما و دنیای موسیقی قابل استفاده بوده و یکی دیگر از تجهیزات استودیو صدا در کنار میکروفون در اتاق ضبط هستند.
کارت صدا، از مهمترین لوازم و تجهیزات استودیو صدا می باشد. این متریال جهت خروجی با کیفیت ضبط صدای میکروفون ها بوده و برای صدابرداران بسیار مهم است. کارت صدای خوب می تواند صدای خروجی از میکروفون را با کیفیت و شفافیت بالا رکورد بگیرد. مانیتورینگ های صدا، همان اسپیکرهای استودیویی هستند که صدای ضبط شده را به گوش صدابردار می رسانند و در مبحث میکس و مسترینگ صدا بسیار حائز اهمیت هستند.

مطالب و لینک های مهم سایت